Staat je bedrijf door netcongestie op een wachtlijst voor meer vermogen, dan is de vraag welk alternatief er is zolang de verzwaring op zich laat wachten. Vaak zit er meer ruimte in de huidige aansluiting dan het lijkt. Een energiemanagementsysteem (EMS) verlaagt pieken, verschuift verbruik en houdt het pand binnen het vermogen dat met de netbeheerder is afgesproken. Daarmee passen extra laadpalen, een warmtepomp of elektrisch koken vaak op dezelfde aansluiting.
Dit artikel is bedoeld voor eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden, VvE's en vastgoed. Wat een EMS in het algemeen doet, lees je in wat een energiemanagementsysteem is en wat je eraan koppelt.
Hoe lang is de wachtlijst voor netcapaciteit?
De wachtlijst is de rij aanvragen voor transportcapaciteit waarvoor de netbeheerder op dit moment geen ruimte op het net heeft. Aanvragen worden op volgorde behandeld, met voorrang voor partijen met maatschappelijke prioriteit volgens het kader van de ACM.
De cijfers uit de voortgangsrapportage van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (oktober 2026), gebaseerd op Netbeheer Nederland:
- Op 30 juni 2026 stonden bij de regionale netbeheerders 15.498 transportverzoeken voor afname op de wachtlijst, samen 9.986 MW. Eind 2025 waren dat er 15.154, samen 9.305 MW.
- In de eerste helft van 2026 kwamen 2.656 nieuwe verzoeken binnen en werden 1.699 verzoeken gehonoreerd.
- Bij landelijk netbeheerder TenneT stonden op 30 juni 2026 205 aanvragen voor afname op de wachtlijst.
Volgens dezelfde rapportage kan de wachttijd oplopen tot meerdere jaren. De Kamerbrief van 5 oktober 2026 meldt dat de groei van de wachtrij voor grootverbruik voorzichtig afvlakt, onder meer doordat netbeheerders meer partijen een flexibel contract aanbieden.
Wat veranderde er op 1 juli 2026?
Sinds 1 juli 2026 staan groot- en kleinverbruikers op één wachtlijst en geldt het prioriteringskader van de ACM ook voor kleinverbruikaansluitingen. Een kleinverbruikaansluiting is een aansluiting tot en met 3x80 A, zoals bij veel mkb-panden. Voorheen reserveerden netbeheerders transportcapaciteit voor kleinverbruikers. Volgens de bijlage bij de Kamerbrief van oktober 2026 deed die werkwijze geen recht aan het prioriteringskader.
Voor een ondernemer met een kleinverbruikaansluiting in een congestiegebied betekent dit dat een verzwaring op de wachtlijst kan komen. Het kabinet verwacht dat het aantal openstaande verzoeken voor afname in de tweede helft van 2026 sterk toeneemt (Kamerbrief, 5 oktober 2026). De rapportage noemt ook de doorlooptijd: een wijziging van een bestaande kleinverbruikaansluiting zonder graafwerk duurde in 2026 gemiddeld 48 weken binnen een congestiegebied, tegenover 8 weken daarbuiten.
Grootverbruikers kunnen al een niet-vast (non-firm) flexibel contract met de netbeheerder sluiten. Volgens dezelfde bijlage ontbreekt die mogelijkheid nog voor kleinverbruikers en verkent het ministerie van EZK met de netbeheerders hoe zo'n contractvorm eruit kan zien.
Wat kun je op je huidige aansluiting doen?
Op je huidige aansluiting win je ruimte door pieken te verlagen en verbruik te verschuiven naar momenten waarop er vermogen over is. Vier maatregelen werken in de praktijk het best, vaak in combinatie.
Peak shaving
Peak shaving is het automatisch temperen of uitstellen van verbruikers voordat het totaal op de aansluiting een grens raakt. Dat telt dubbel. Liander rekent in 2026 in de deelmarkt middenspanning €3,57 per kW per maand voor het hoogste vermogen in een maand, exclusief btw. En wie boven het gecontracteerd transportvermogen uitkomt, dient volgens de voorwaarden van Liander daarmee in feite een aanvraag tot verhoging in. Liander past het contract dan normaal gesproken automatisch aan, behalve in congestiegebieden. Daar moet het pand dus zelf binnen de grens blijven.
Batterij
Een batterij laadt op rustige momenten of met zonnestroom en ontlaadt zodra het verbruik naar de grens loopt. In een restaurant dat volledig elektrisch kookt op de bestaande 3x80 A vangen een accu van 261 kWh en 32 kW aan zonnepanelen het verschil op. Ons ontwerpprincipe daar: de accu bewaakt zelf de harde grenzen en het EMS bepaalt de strategie erboven, met een eigen snelle energiemeter in de hoofdverdeler.
Verbruik verschuiven
Warmtepompen, koeling, boilers en sommige processen kunnen eerder of later draaien zonder dat iemand het merkt. Het EMS legt die vrijheid vast in tijdschema's en voorrangsregels. Het kabinet noemt 16.00 tot 21.00 uur als drukste periode op het stroomnet (Kamerbrief, 5 oktober 2026).
Laadpalen begrenzen
Laadpalen zijn vaak de grootste nieuwe verbruiker. Het EMS verdeelt het vermogen dat over is over de actieve laadpunten. In een parkeergarage die op de bestaande 3x63 A is voorbereid op 50 laadplekken verdeelt het systeem tussen 18.00 en 06.00 uur het beschikbare vermogen eerlijk over alle actieve laadpunten.
Welke flexibele contracten zijn er naast verzwaring?
Een flexibel contract is een afspraak met de netbeheerder waarin je op bepaalde momenten minder vermogen gebruikt, in ruil voor een vergoeding, een korting of eerder toegang tot het net. De rapportage van oktober 2026 onderscheidt de volgende vormen voor grootverbruikers.
- Capaciteitssturingscontract (CSC). Netbeheerder en klant spreken vooraf af wanneer het transportvermogen tijdelijk omlaag of omhoog gaat, op afroep of in vaste tijdsvensters. Het CSC vervangt het capaciteitsbeperkingscontract (CBC), waarmee alleen verlagen kon. Op 30 juni 2026 waren 375 CSC's voor afname actief. Volgens de Kamerbrief van 5 oktober 2026 zijn de voorwaarden herzien en kan het contract naar verwachting eind 2026 op grotere schaal worden aangeboden.
- Alternatieve transportrechten. Je krijgt transportcapaciteit onder voorwaarden, met korting op de nettarieven. Blokstroom geeft recht op transport in vaste tijdsblokken buiten de piek en wordt door de regionale netbeheerders aangeboden; halverwege 2026 waren er 212 van deze overeenkomsten actief. Het tijdsduurgebonden transportrecht van TenneT geldt voor minimaal 85% van de uren. Ook bestaande klanten kunnen een vast transportrecht deels omzetten.
- Aansluit- en transportovereenkomst met congestiemanagement. Netbeheerders bieden partijen op de wachtlijst in gebieden met ruimte op de dalmomenten een reguliere ATO aan in combinatie met een verplicht contract voor congestiemanagement (Kamerbrief, 5 oktober 2026).
Voor het onderzoeken en nemen van zulke maatregelen bestaat de Flex-e-subsidie van RVO, voor aansluitingen groter dan 3x80 A. De ronde van 2026 stond open van 6 mei tot en met 15 oktober 2026. Het kabinet zet de regeling in 2027 voort met €35 miljoen (Kamerbrief, 5 oktober 2026). Het Loket Netcongestie van RVO helpt bij de keuze.
| Optie | Wat het oplevert | Voor wie | Wat het EMS doet |
|---|---|---|---|
| Peak shaving | Lagere maandpiek, ruimte voor extra verbruikers | Elke aansluiting | Bewaakt het totaal en tempert verbruikers |
| Batterij | Buffer voor pieken en opslag van zonnestroom | Panden met plek en een laadmoment | Laadt in het dal, ontlaadt bij de piek |
| Verbruik verschuiven | Minder verbruik op drukke momenten | Warmte, koeling en flexibele processen | Tijdschema's en voorrangsregels |
| Laadpalen begrenzen | Meer laadpunten op dezelfde aansluiting | Wagenpark, VvE, parkeergarage | Verdeelt vermogen per laadpunt |
| CSC | Vergoeding van de netbeheerder | Grootverbruik, meer dan 3x80 A | Volgt afroep of vaste tijdsvensters |
| Blokstroom | Toegang of korting buiten de piek | Grootverbruik op het regionale net | Houdt verbruik binnen de tijdsblokken |
| ATO met congestiemanagement | Eerder aangesloten, met beperking op drukke momenten | Partijen op de wachtlijst | Beperkt afname op de afgesproken momenten |
Wat doet een EMS concreet bij netcongestie?
Bij netcongestie is het EMS de sturing die de afspraken over vermogen automatisch naleeft. Elk flexibel contract werkt alleen als het pand zich op het afgesproken moment ook echt aan de grens houdt. Dat vraagt meer dan een tijdschakelaar.
- Meten op de hoofdaansluiting. Een eigen energiemeter in de hoofdverdeler geeft het totaal per moment, sneller dan de meting van een batterij of laadpaal.
- Een harde grens. Het gecontracteerd vermogen of het contractvenster staat als grens in de regellogica, met een marge.
- Voorrang per verbruiker. Productie en koeling gaan voor, laadpalen en boilers wachten het eerst.
- Tijdvensters uit het contract. De vensters uit een CSC of blokstroom staan als tijdschema in het EMS.
- Registratie. Een dashboard laat per kwartier zien wat er gebeurde. Bij een bedrijfspand met 6 hallen achter één aansluiting van 500 kW begon dat met meting per hal, zodat het verbruik per huurder vaststaat.
Hoe pakken wij dit aan?
Wij beginnen met meten. Na een schouw op locatie of op afstand weten we welke verbruikers stuurbaar zijn en hoeveel ruimte er in de aansluiting zit. Je krijgt een ontwerp met een prijsindicatie; het werk rekenen wij af op nacalculatie tegen een vooraf afgesproken uurtarief. De programmering duurt doorgaans 2 tot 5 werkdagen, en bekabeling en hardware doen wij zelf of met je installateur.
Meer over de aanpak staat bij peak shaving en optimalisatie, EMS-programmering, dashboards voor verbruik per hal of huurder en Modbus-koppelingen met batterijen en meters. De pagina energiemanagement voor bedrijven bundelt dit voor bedrijfspanden, en voor de regio rond Zwolle is er energiemanagement in Zwolle, Meppel en Hoogeveen. Heb je ook zonnepanelen op een kleinverbruikaansluiting, lees dan energiemanagement na het einde van salderen.
Benieuwd hoeveel ruimte er in jouw aansluiting zit? Bekijk eerst onze projecten in bedrijfspanden en vastgoed of stuur je project.