Avanta
Kennisbank

KNX domotica laat honderden merken samenwerken

KNX domotica verbindt licht, verwarming, zonwering en energie in je woning via één open standaard met producten van meer dan 500 fabrikanten.

Door
Lorenzo Grouw, Avanta Systems
Gepubliceerd
Bijgewerkt

KNX domotica is een woning waarin verlichting, verwarming, zonwering en andere installaties via de open standaard KNX met elkaar praten. Wandknoppen, sensoren en schakelmodules hangen aan één buskabel en sturen elkaar met korte berichten. KNX Association telt meer dan 8.000 gecertificeerde producten van meer dan 500 fabrikanten, die je in één installatie mag combineren. Hieronder staat hoe zo'n installatie is opgebouwd, wanneer ze past en hoe ze samenwerkt met klimaat en energie.

Wat KNX domotica in een woning doet

KNX is een internationale norm voor woning- en gebouwautomatisering, vastgelegd als ISO/IEC 14543-3. De norm beschrijft hoe apparaten van verschillende merken informatie uitwisselen. Een wandknop van het ene merk schakelt zo een dimmer van een ander merk, zonder vertaalslag ertussen.

Functies in een KNX-woning zijn meestal verlichting, scènes, verwarming per ruimte, zonwering en aanwezigheid. KNX Association schrijft dat de kernfuncties lokaal draaien, zonder constante internetverbinding. Een knop werkt dus ook als de router uit staat. Internet komt pas in beeld bij bediening op afstand.

Het grootste verschil met een smart home op losse apps is de bekabeling. Elk bedienpunt en elke schakelmodule zit op een buskabel naar de meterkast of een technische ruimte. Hoe KNX zich verhoudt tot Loxone, Home Assistant en Homey, lees je in domotica systemen vergeleken.

Hoe een KNX-installatie is opgebouwd

Een bekabelde KNX-installatie bestaat uit een buskabel, een voeding, de apparaten op de bus en eventueel koppelaars tussen lijnen. De buskabel is 2 x twisted pair in een mantel die KNX Association test op 2,5 kV. Daardoor mag hij naast de netkabels in dezelfde leiding liggen.

De tabel laat zien welke onderdelen je in een woning tegenkomt.

OnderdeelWat het doetWaar het zit
KNX-voedingVoedt de buskabel en daarmee de apparatenVerdeelkast
Schakel- en dimmodulesSchakelen of dimmen lampen en contactdozenVerdeelkast, op de DIN-rail
Wandknoppen en sensorenSturen opdrachten en meten aanwezigheid of temperatuurIn de ruimtes
LijnkoppelaarVerbindt lijnen met elkaarVerdeelkast
KNX IP-interfaceVerbindt de bus met het netwerk, voor ETS en appsVerdeelkast

De voeding bepaalt hoeveel apparaten op één lijn passen. Sinds de topologie TP1-256 mag een lijn 256 apparaten hebben. KNX Association schrijft er wel bij dat de meeste voedingen 640 mA leveren, waardoor een lijn in de praktijk rond 64 apparaten houdt. Grotere woningen krijgen een tweede lijn. Een lijnkoppelaar verbindt tot 15 lijnen tot een bereik, en 15 bereiken passen in één installatie.

Bestaande woningen kunnen ook. KNX kent naast de bekabelde variant ook radio (KNX RF), IP en KNX IoT over Thread of wifi. Radio gebruik je waar nieuwe kabels lastig zijn, zoals in een afgewerkte woonkamer.

Programmeren met ETS en wie het projectbestand bewaart

ETS is de software waarmee elk KNX-project wordt ontworpen en ingesteld, voor alle merken. Een installateur legt in ETS de ruimtes, lijnen en groepsadressen vast. Een groepsadres koppelt bijvoorbeeld een aanwezigheidssensor aan een lichtkanaal. Daarna schrijft ETS de instellingen naar de apparaten.

Het projectbestand uit ETS is de bouwtekening van je installatie. KNX Association noemt documentatie en een back-up van het project als laatste stap van elk project. Zonder dat bestand moet een volgende installateur de installatie eerst uitlezen en opnieuw opbouwen. Vraag het bestand dus bij de oplevering, met de exportdatum erbij.

De ETS-webshop van KNX Association noemt deze richtprijzen, stand 16 november 2026:

LicentieRichtprijs
ETS6 Home, één project met maximaal 64 KNX-producten€350
ETS6 Lite€200
ETS6 Professional€1.000

ETS draait op Windows. Standaard is het een cloudlicentie die een doorlopende internetverbinding vraagt, met een USB-dongle van €80 als alternatief. KNX Association zegt bij ETS6 Home dat die licentie bedoeld is voor eigenaren die samenwerken met een KNX-installateur.

Wanneer KNX past

KNX past het best bij nieuwbouw of een grote verbouwing, als de buskabel meegaat met de rest van de bekabeling. De kabel ligt dan in elke ruimte en de modules komen centraal in de verdeelkast. Later uitbreiden gaat met extra apparaten op dezelfde lijn.

KNX past ook als je los wilt staan van één fabrikant. KNX Netherlands schrijft dat een systeem van één fabrikant het gebouw afhankelijk maakt van één leverancier. Met meer dan 500 gecertificeerde fabrikanten kies je per functie het product dat past. Gaat een merk uit de markt, dan bouw je verder met een ander KNX-merk.

Een andere route is logischer als je vooral energie wilt sturen. KNX Association noemt zonnepanelen en verwarming als toepassing, maar hoe ver de sturing gaat, hangt af van de producten die je kiest. Sturen op een thuisbatterij of een dynamisch tarief zit daarom vaak in een centrale die KNX uitleest en aanstuurt. Welke vragen je vooraf beantwoordt, staat in een smart home systeem kiezen.

KNX laten samenwerken met klimaat en energie

Een KNX-installatie werkt goed samen met een centrale die klimaat, airco en energie regelt, zolang de signalen tussen beide kloppen. De knoppen en lampen blijven op KNX. De centrale leest via een KNX-koppeling de knoppen uit en stuurt zelf de rest.

Een woning in de regio Utrecht laat zien hoe dat in de praktijk gaat. Verlichting en wandknoppen zitten daar op KNX, een Loxone Miniserver regelt de verwarming, vier airco's en de screens. Wij liepen eerst de hele configuratie door: 8 ruimtes en een KNX-lijn met 22 ingangen en 17 uitgangen. Negen lichtscènes, zoals koken, eten en tv kijken, komen via KNX binnen.

De bewoners hadden een klacht over de nachtstand. Eén knop zet het hele huis in nachtstand, en toch sprongen de airco's 's nachts weer aan. De oorzaak zat in de overdracht: de nachtstandknop gaf alleen een korte puls naar de airco-regelingen. Een puls zet de regeling terug, en bij de volgende koelvraag sprongen de airco's gewoon weer aan.

Wij zetten alle 7 verbindingen om naar een continu signaal, waarvan 4 nieuw. Zolang de nachtstand actief is, blijven alle airco's nu vergrendeld. Het volledige verloop staat in de case over airco's die 's nachts aansprongen.

De les voor elke combinatie van KNX met een andere centrale: leg per functie vast of een signaal een puls of een stand is. Een scène mag een puls zijn. Een modus zoals nacht of afwezig hoort een stand te zijn die blijft staan.

Toegang op afstand veilig regelen

Toegang op afstand tot een KNX-installatie regel je via een VPN of een beveiligde gateway, en nooit via een open poort in de router. KNX Netherlands schreef in november 2026 dat installateurs jarenlang poort 3671 in de router van de klant openzetten. Dat is de standaard UDP-poort voor KNXnet/IP.

Een open poort maakt de installatie bereikbaar voor de installateur, en mogelijk ook voor anderen. KNX Netherlands raadt daarom aan bij onderhoud of modernisering eerst de IP-kant te controleren. Routerinstellingen van jaren geleden kunnen ongemerkt actief zijn gebleven. Vraag bij een bestaande installatie dus na hoe de installateur op afstand inlogt.

Hoe wij KNX koppelen

Wij koppelen een bestaande KNX-installatie aan één centrale logica voor klimaat en energie. Bestaande apparatuur blijft staan. Bij een installatie die een andere partij bouwde, beginnen wij met een inventarisatie van wat er zit en hoe het is ingesteld.

Een schouw kan op locatie of op afstand. Daarna krijg je een ontwerp van de sturing met een prijsindicatie, en het werk rekenen wij af op nacalculatie. De programmering duurt doorgaans 2 tot 5 werkdagen. Meer over domotica in huis staat op domotica, en over overname en beheer op onderhoud.

Veelgestelde vragen

Is KNX domotica?

Ja. KNX is een open standaard voor woning- en gebouwautomatisering, en domotica is automatisering in de woning. Met KNX stuur je verlichting, verwarming, zonwering en aanwezigheid vanuit één systeem. KNX Association noemt meer dan 8.000 gecertificeerde producten van meer dan 500 fabrikanten, die je binnen één installatie combineert.

Kan ik KNX zelf installeren?

Deels. De bekabeling en de verdeelkast horen bij een erkende installateur. Het programmeren kan met ETS6 Home, een licentie voor één project met maximaal 64 KNX-producten. KNX Association bedoelt die licentie voor eigenaren die samenwerken met een KNX-installateur. Reken op een leercurve en bewaar het projectbestand goed.

Is KNX duur?

Het hangt af van het aantal functies. Elke knop, sensor en schakelmodule is een apart product, dus de prijs groeit met het aantal ruimtes en functies. Daarbij komt het programmeerwerk in ETS. De software zelf kost volgens de ETS-webshop €350 voor ETS6 Home en €1.000 voor ETS6 Professional.

Wat heb je nodig voor KNX?

Een buskabel naar elk bedienpunt, een KNX-voeding, schakel- of dimmodules in de verdeelkast en knoppen of sensoren in de ruimtes. Voor programmeren en bediening via een app komt er een KNX IP-interface bij. Een voeding van 640 mA houdt in de praktijk rond 64 apparaten op één lijn.

Wat is een alternatief voor KNX?

Loxone, Home Assistant en Homey zijn veelgebruikte alternatieven. Ze verschillen van KNX in openheid, bekabeling en energiesturing. KNX is een open standaard waarin producten van veel merken samenwerken, de andere systemen draaien om één centrale of hub. Een vergelijking per systeem staat in domotica systemen vergeleken.

Kan KNX samenwerken met een thuisbatterij of zonnepanelen?

Ja, via een centrale die KNX uitleest en daarnaast de omvormer, batterij of warmtepomp aanstuurt. KNX regelt dan licht, klimaat en zonwering, de centrale stuurt op opwek en prijs. Let op de signalen tussen beide systemen: een modus zoals nacht of afwezig hoort een blijvende stand te zijn.

Bronnen

  1. KNX Association, What is KNX? (geraadpleegd 16 november 2026)knx.org
  2. KNX Association, KNX for Home and Building Owners (geraadpleegd 16 november 2026)knx.org
  3. KNX Association, KNX Technology (geraadpleegd 16 november 2026)knx.org
  4. KNX Association, What is ETS? (geraadpleegd 16 november 2026)knx.org
  5. KNX Association, ETS-licenties in de webshop (geraadpleegd 16 november 2026)my.knx.org
  6. KNX Association, The New KNX TP1-256 Topology (geraadpleegd 16 november 2026)knx.org
  7. KNX Association, Technology KNX Explained (geraadpleegd 16 november 2026)knx.org
  8. KNX Netherlands, Beveilig je KNX-installatie, begin bij je IP-netwerk (november 2026)knx.nl

Meer in de kennisbank.

Netcongestie bij Enexis in OverijsselNetcongestie bij Enexis in Overijssel: rond Zwolle zit het net vol voor extra afname. Lees de status, kom op de wachtlijst en blijf binnen je aansluiting.Domotica systemen vergelekenDomotica systemen vergeleken: Loxone, KNX, Home Assistant, Homey en Crestron op openheid, bekabeling, installatie, cloud, energie en type project.Peak shaving voorkomt dure pieken op je aansluitingPeak shaving verlaagt je maandpiek. Zo rekenen Enexis, Liander, Stedin en RENDO die af, wat een batterij bijdraagt en wanneer het loont.Smart home systeem kiezenEen smart home systeem kies je vanuit de functies die moeten samenwerken. Losse producten of één systeem, de vragen vooraf en wat je bij de bouw regelt.Thuisbatterij en warmtepomp koppelen aan je zonnepanelenThuisbatterij, warmtepomp en zonnepanelen koppelen? Welke koppelingen er zijn, wat samenwerkt, waar het vastloopt en wat je vraagt voor je koopt.Wat gebeurt er als je gecontracteerd vermogen overschrijdt?Gecontracteerd vermogen overschreden? De gevolgen bij Enexis, Liander, Stedin en RENDO, hoe je je eigen piek ziet en wat een EMS doet.Wat is domotica en hoe werkt het?Domotica laat licht, klimaat, zonwering, toegang en energie in huis samenwerken. Wat het doet, hoe het werkt, wat het kost en wat nieuwbouw anders maakt.Wat is een gebouwbeheersysteem?Een gebouwbeheersysteem (GBS of BMS) stuurt klimaat, licht en energie in een pand. Wat het doet, hoe het zich verhoudt tot een EMS en wat de wet eist.Wat kost EMS-integratie?Wat kost EMS-integratie? De kostenposten, hoe prijsindicatie en nacalculatie werken en welke publieke cijfers in je business case horen.Energiemanagement thuis na het einde van salderenSalderen stopt op 1 januari 2027. Zo laat je zonnepanelen, thuisbatterij, warmtepomp en laadpaal samenwerken met energiemanagement thuis.Netcongestie oplossen met een EMSOp de wachtlijst door netcongestie? Zo haal je meer uit je huidige aansluiting met peak shaving, een batterij, slim laden en flexibele contracten.Wat is een energiemanagementsysteem (EMS)?Een EMS-systeem meet opwek en verbruik en stuurt batterij, laadpalen en warmtepomp. Wat EMS betekent, wat je koppelt en wanneer je het nodig hebt.

Benieuwd wat er in jouw woning kan?

Vertel kort welke apparaten er staan en wat je wilt laten samenwerken. Wij reageren met een prijsindicatie of een paar gerichte vragen.

Bijlage optioneel