Heb je je gecontracteerd vermogen overschreden, dan hangt het gevolg af van de plek van je aansluiting. Buiten een congestiegebied gaat je contract omhoog naar de waarde van de overschrijding, en die verlaag je pas na 12 maanden weer. In een congestiegebied blijft je contract gelijk en moet je je verbruik aanpassen. Blijft het gebeuren, dan noemen netbeheerders aansprakelijkheid, juridische stappen en in het uiterste geval afsluiting.
De regels hieronder gelden voor aansluitingen groter dan 3x80 A.
Wat is gecontracteerd vermogen precies?
Gecontracteerd transportvermogen (GTV) is het maximale vermogen dat je op enig moment mag afnemen of terugleveren. Het staat in je aansluit- en transportovereenkomst en staat los van je fysieke aansluiting.
Enexis geeft een voorbeeld. Een fabriek heeft een aansluiting van 630 kVA en een GTV voor afname van 300 kW. Bij een piek van 400 kW gaat ze over het GTV heen, ook al kan de aansluiting dat technisch aan. Wat er als piek telt, lees je in hoe de kwartierpiek per netbeheerder is omschreven.
De landelijke regel
De Systeemcode elektriciteit 2026 (Staatscourant, 20 februari 2026) bepaalt wat er bij afname gebeurt. Spanningsniveau en ligging van je aansluiting maken het verschil.
- Op middenspanning en trafo MS/LS gaat het GTV naar de waarde van de overschrijding, vanaf de eerste dag van die kalendermaand. Verlagen kan pas 12 maanden na de laatste verhoging, tenzij je redelijke gronden hebt (artikel 7.26).
- Op hogere spanningsniveaus geldt de nieuwe waarde voor het hele kalenderjaar van de overschrijding (artikel 7.25).
- In een congestiegebied voor dezelfde energierichting is die verhoging uitgesloten (artikelen 7.25 en 7.26).
De ACM voerde die laatste regel in met het codebesluit van 24 april 2025. Wie in een congestiegebied meer vermogen wil, doet een aanvraag.
Gevolgen per netbeheerder
Elke netbeheerder beschrijft de gevolgen anders. De tabel geeft weer wat zij op 4 november 2026 publiceren.
| Netbeheerder | Bij overschrijding | In een congestiegebied |
|---|---|---|
| Enexis | Je ziet de overschrijding terug op je factuur | Je krijgt een e-mail en een telefoontje met het verzoek je verbruik aan te passen. Blijf je erover, dan kan dat gevolgen hebben, in het uiterste geval afsluiting of juridische stappen |
| Liander | De overschrijding geldt als aanvraag tot verhoging. Op LS, MS/LS en MS past Liander het GTV normaal gesproken automatisch aan vanaf de eerste dag van die maand | Je krijgt bericht en neemt binnen 4 weken maatregelen. Bij een nieuwe overschrijding ben je in verzuim en moet Liander maatregelen nemen. Je bent aansprakelijk voor schade |
| Stedin | Overschrijden is verboden. Bij schade aan het net kan Stedin je aansprakelijk stellen | Verhoging is uitgesloten, ook bij overschrijding. Een verzoek komt op de wachtlijst |
| RENDO | Het GTV moet worden aangepast. De nieuwe waarde geldt minimaal 12 maanden voordat die omlaag kan | De congestie zit in het net van TenneT of Enexis. Voor overschrijding geldt hier de Systeemcode |
Een vaste boete per kW ontbreekt voor elektriciteit in de stukken die wij bij deze 4 lazen. De kosten zitten in het hogere contract, de hogere maandpiek en eventuele schade.
Die schade kan stevig uitpakken. In de algemene voorwaarden die sinds 1 juli 2026 gelden, is je aansprakelijkheid voor schade aan het net bij alle 4 beperkt tot €5.000.000 per aansluiting per gebeurtenis. Die beperking vervalt bij opzet of grove schuld, en daar valt het overschrijden van toegekende transportrechten onder.
Stedin noemt ook de aansluitcapaciteit zelf. Overschrijd je die, dan mag Stedin dat in rekening brengen. Bij 2 of meer achtereenvolgende verbruiksmaanden kan Stedin de aansluiting opschorten (Tarieven- en vergoedingsregeling 2026, artikel 4).
Kosten van 1 overschrijding buiten een congestiegebied
Een overschrijding kost je een jaar lang een hoger contract, plus een hogere maandpiek in die maand. Het fictieve voorbeeld hieronder rekent dat door voor een pand op middenspanning. Dat pand gaat in 1 kwartier 50 kW over het GTV heen, en dat kwartier ligt ook 50 kW boven de normale maandpiek. Het contract blijft 12 maanden hoger. De bedragen gaan uit van de tarieven 2026, exclusief btw.
| Netbeheerder | Contract, 12 maanden | Maandpiek, 1 maand | Samen |
|---|---|---|---|
| Enexis | €1.445,50 | €183,00 | €1.628,50 |
| Liander | €1.374,00 | €178,50 | €1.552,50 |
| Stedin | €1.213,68 | €154,83 | €1.368,51 |
| RENDO | €1.685,50 | €191,55 | €1.877,05 |
Congestie in Overijssel en Drenthe
In Overijssel en Drenthe heb je vaak met Enexis of RENDO te maken, en beide melden congestie in de regio. Rond Zwolle is Enexis de netbeheerder, met de stations Zwolle Frankhuisweg en Zwolle Hessenweg. RENDO beheert het elektriciteitsnet in Hoogeveen (oude gemeentegrenzen) en in Steenwijk, Tuk en Zuidveen. In Meppel beheert RENDO het gasnet, en Enexis rekent Meppel tot de vestiging Drenthe. Je factuur laat zien welke netbeheerder bij jou hoort.
- Enexis meldde op 19 oktober 2026 13 nieuwe knelpunten in Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. Bij Zwolle Frankhuisweg blijven klanten voor afname op de wachtlijst, bij Klazienaveen Zwet komen ze erop.
- Enexis meldde op 17 september 2026 33 nieuwe knelpunten, onder meer bij Zwolle Hessenweg. Klanten daar stonden al op de wachtlijst door congestie in het net van TenneT.
- RENDO noemt rond de stations Hoogeveen en Steenwijk structurele congestie of vooraankondigingen. Voor afname gaat het om publicaties van 20 december 2023 (Steenwijk) en 21 januari 2025 (Hoogeveen).
Extra vermogen aanvragen betekent daar de wachtlijst, die volgens Enexis soms wel tot 10 jaar kan duren. Zonder congestie bepaalt de regionale wachttijd mee hoe snel een zwaardere aansluiting er ligt. Enexis noemt voor het vierde kwartaal van 2026 13 weken in Overijssel-West, waar Zwolle onder valt, 34 weken in Overijssel-Oost en 38 weken in Drenthe. RENDO noemt 38 weken (1 oktober 2026).
Wij werken vanuit Zwolle in deze regio. Meer staat bij energiemanagement in Zwolle, Meppel, Hoogeveen en de regio Zwolle.
Hoe zie je je eigen piek?
Je eigen piek zie je op 4 plekken, van grof naar precies.
- Op de factuur van je netbeheerder staan je GTV en je maandpiek. Enexis noemt die maximaal vermogen maand, Liander maximale belasting.
- In Mijn Enexis Grootverbruik zie je per aansluiting je contractwaarde.
- Je meetbedrijf levert kwartierwaarden, en daarvoor verwijzen Enexis en Liander door. Vraag om 12 maanden, dan zie je wanneer je dicht bij je grens zit.
- Een eigen energiemeter op de hoofdaansluiting toont het lopende kwartier live.
Zit de meting los van het overdrachtspunt, dan wordt de waarde gecorrigeerd. Enexis noemt een factor van 1,013 als de meting achter de transformator zit. Stedin rekent 1,4 % op het gemeten verbruik bij MS met LS-meting. Je eigen meter kan dus iets lager uitkomen dan de factuur.
Wat een EMS doet tegen overschrijding
Een EMS houdt het vermogen op de aansluiting automatisch onder je grens. De sturing meet het totaal op de hoofdaansluiting en berekent waar het lopende klokkwartier op uitkomt. Dreigt de grens, dan wachten eerst laadpalen en boilers en daarna de rest, met een marge onder het GTV. Je krijgt een melding en ziet achteraf per kwartier wat er gebeurde.
In een appartementengebouw in Overijssel op 3x80 A stuurt de regeling op de totale netbelasting, met elektrische elementen, booster en boilers als afschakelbare verbruikers. Voor een bedrijfspand met 500 kW gecontracteerd vermogen werkten wij een alarm uit dat afgaat voordat het kwartier stuk is.
Meer over de uitvoering staat bij peak shaving en optimalisatie, dashboards voor pieken per kwartier en energiemanagement voor bedrijven.
Stappen na een overschrijding
Na een overschrijding begin je bij de data, en daarna bepaalt je gebied de route.
- Zoek het kwartier en de oorzaak in je kwartierwaarden.
- Controleer op de capaciteitskaart of je in een congestiegebied zit.
- Plan maatregelen. Bij Liander heb je in een congestiegebied uiterlijk 4 weken.
- Heb je echt meer vermogen nodig, vraag dat dan aan en bekijk intussen de alternatieven voor een wachtlijst.
Wat sturing in jouw pand kost, lees je in wat EMS-integratie kost. Bekijk onze projecten of stuur je project met je kwartierdata.
Veelgestelde vragen
Krijg je een boete als je je gecontracteerd vermogen overschrijdt?
Nee. De stukken van Enexis, Liander, Stedin en RENDO noemen voor elektriciteit een aanpassing van je contract, een hogere maandpiek en aansprakelijkheid voor schade. Een vaste boete per kW ontbreekt. In een congestiegebied kan het wel eindigen in juridische stappen of afsluiting.
Kun je je gecontracteerd vermogen weer verlagen?
Ja. Op middenspanning kan dat op verzoek, 12 maanden na de laatste verhoging. Eerder mag alleen op redelijke gronden, zoals sterk gewijzigde omstandigheden. Overschrijd je de verlaagde waarde binnen 12 maanden, dan geldt de hogere waarde met terugwerkende kracht.
Wat is het verschil met aansluitcapaciteit?
Contract tegenover techniek. Het GTV is wat je volgens je overeenkomst mag afnemen of terugleveren, de aansluitcapaciteit is wat de aansluiting technisch aankan. Het GTV kan lager liggen. Je kunt dus over je GTV gaan terwijl de aansluiting het vermogen gewoon levert.
Geldt dit ook voor teruglevering?
Ja. Voor teruglevering heb je een eigen GTV, en Enexis vraagt ook daarvoor binnen de grens te blijven. De netbeheerder past die waarde aan op jouw verzoek, en een verhoging hangt af van de ruimte op het net. Controleer je waarde in je overeenkomst.